Canlı şehrin sakinleri çeşitli faaliyetlere, kentsel hizmetlere ve ekonomik fırsatlara erişebilir. Canlı bir kentsel çevre yer kimliğini oluşturur, sosyal etkileşimi, iletişimi, fiziksel ve öğrenme faaliyetlerini kolaylaştırır ve insanları canlı mahallede yaşamaya, çalışmaya ve zaman geçirmeye çeker. Canlı bir şehir, kentsel karakterin vurgulandığı sosyal, kültürel ve ekonomik sermaye oluşturmak için elverişli bir ortam sağlar.
Canlı Şehir, Yeni Kentsel Gündem'in dönüştürücü taahhütleriyle ilgilidir: 26, 27, 34, 36, 37, 38, 39, 40, 45, 53, 62, 68
Canlı ve dinamik bir kentsel çevreyi teşvik etmek için, mahalle sakinlerini çok çeşitli faaliyetlerle etkileşime girmeye ve çeşitli hedeflere yürümeye teşvik eden bir mahalle içinde farklı işlev ve kullanım çeşitliliğinin sağlanması önemlidir. Farklı kullanıcılardan oluşan bir akış, canlı ve güvenli mekanlar yaratabilir. Buna ek olarak, karma kullanımlı gelişim, canlı mahallelerin ve toplulukların temel bir özelliği olan ekonomik faaliyetlerin yığılmasını teşvik eder. Geçici olarak yayalaştırılmış sokaklar gibi geçici mimari, yerel yönetimlerin planlama çözümlerini test etmesine yardımcı olabilir ve esneklik için tasarım yoluyla kolaylaştırılabilir.
Mahalle içindeki farklı faaliyetleri tanımlarken, Kamusal Alanlar Projesi tarafından formüle edilen "10 kuralı" (3.9'a göre) ölçeklendirilebilir; bu kural, mahallelerde 10 kamusal destinasyon, faaliyet (sosyal tesislerin zorunlu dağılımına ek olarak) oluşturulmasını önermektedir.
4.1.1 Dengeli Faaliyet Karması
Bir yer duygusu da yaratan canlı bir karma kullanım gelişimi sağlamak için, profesyonel, eğlence ve dinlenme, ticari, eğitim faaliyetleri vb. arasında bir denge de dahil olmak üzere farklı faaliyetler arasında bir denge göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca, doğru planlandığı takdirde, birbiriyle uyumlu işlevler birbirlerinin etkisini en üst düzeye çıkarabilir (örneğin, halk kütüphanesine yakın park, öğrenme ve yemek yeme faaliyetlerinin gerçekleştirildiği kamusal alanlara yakın üniversite kampüsü vb.)
4.1.2 Dikey Bölgeleme
Canlı bir kentsel çevreyi teşvik etmek için dikey bölgeleme uygulanmalıdır. Dikey karma kullanım gelişimi, zemin kat perakende ve ticari kullanımlar aracılığıyla sokak kenarının etkinleştirilmesini kolaylaştırırken, yerel istihdam olanaklarına kolay erişim sağlar, yürünebilirliği teşvik eder, daha iyi güvenlik sağlar ve yerel küçük işletmeler ve tasarım öğeleri aracılığıyla yerel kimliği vurgular. Özellikle sokak köşelerinde aktif sokak kenarı kamusal alanı harekete geçirebilir. Uygulanabilir olduğu durumlarda dikey bölgeleme, özel/yarı özel rekreasyon alanları, topluluk bahçeleri, su hasadı oluşturmak için yeşil çatı kaplaması içerebilir ve caddeler ve yeşil olmayan dolaşım bölgeleri üzerindeki ağaç gölgeliklerini genişletebilir.
Planlama işlevleri bir şehir bloğu ölçeğinde gerçekleştirilirken, kullanımların uyumluluğunun sağlanması ve uygun olan yerlerde (ofis katları vb.) tampon alanların teşvik edilmesi esastır. 3.9.1'e göre ortak alanlar, sakinler arasındaki etkileşimi kolaylaştırabilir.
4.1.3 Aktif ve İlginç Cepheler
Zemin seviyesi, kaldırım ve sokak arasındaki ilişki, kentsel çevrenin çekiciliğine önemli ölçüde katkıda bulunur. Görsel olarak daha çekici ve ilgi çekici sokaklar daha sık kullanılır. Buna ek olarak, aktif cepheler sokak güvenliğine ve insanların kentsel çevre algısına katkıda bulunur. Cephe tasarımı, yerel kültürü, geleneksel mimariyi teşvik eden ve yerel iklim koşullarını dikkate alan tasarım unsurlarını içererek yerel kimliği destekleyebilir.
Uygulanabilir bir karma kullanım gelişimi sağlamak için, mahalle içindeki farklı faaliyetlerin konumlandırılması uygun olmalı ve sakinleri gidecekleri yerlere yürümeye teşvik etmelidir. Mağazalara ve hizmetlere 5 dakikalık yürüme mesafesinin (400 ila 450 m) teşvik edilmesi önerilmektedir. Yakınlık, farklı kullanımların birbirinden faydalanmasını sağlayan çok önemli bir faktördür (örneğin, bir okul veya üniversite kampüsü, bitişiğindeki bir parkı uygulanabilir hale getirebilir vb.)
Parsellerin ve arazilerin çeşitliliği, canlı bir sokak manzarası yaratmak için gerekli olan kentsel doku ve mimari formların büyük bir çeşitliliğini teşvik etmektedir.
Daha küçük parseller, daha yüksek düzeyde karma kullanımı teşvik eden, daha iyi yürünebilirlik ve daha yüksek düzeyde yaya etkileşimi sağlayan daha iyi bir kentsel doku geçirgenliği yaratan ince bir tane oluşturur. Buna ek olarak, daha küçük birimler küçük işletmeler için daha caziptir ve bu da canlı bir çevre elde edilmesinde önemli bir faktördür. Buna ek olarak, mahalle geçirgenliği, yavaş hareket eden ve çeşitli yaya sokak trafiğini artırarak küçük ticari satış noktalarını destekler.
Bazı bağlamlarda, mevcut kentsel dokunun analizi, yapılı çevrenin iklim koşullarına uyumluluğunun anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir. Kentsel ısı adasının iletilmesi, yerel bilginin sentezi, ince taneli ve yeni gelişim modelinin karşılaştırılması, hangi tür kentsel yapının iklim uyumluluğu açısından daha iyi performans gösterdiğini anlamada yardımcı olabilir.
4.3.1 Mevcut Bağlamdan Yararlanma
Tasarım potansiyeline sahip, kullanılmayan/terk edilmiş veya işlevsiz yapıların yenilenmesi ve yeni kullanımlar kazandırılması, mekânı önemli ölçüde canlandırabilir, işletmeleri teşvik edebilir ve çok çeşitli faaliyetler için elverişli bir ortam yaratabilir. Yenilenen binalar/kentsel alanlar özgün kentsel dokuyu destekleyebilir, mevcut kentsel forma sosyal değer katarak mahallenin canlılığını artırabilir.
4.3.2 Yerel Kimliğin Güçlendirilmesi
Yerel kimlik, bağlama özgü tasarım unsurlarının teşvik edilmesi, yerel malzeme ve/veya renklerin kullanılması ve yapılı çevrenin biçimi yoluyla bina birimi ölçeğinde vurgulanabilir.
Canlı mahalleler, yerel kültürü, faaliyetleri, iklimi, doğal varlıkları vb. vurgulayan ve kentsel morfoloji (kentsel dokunun karakteri, blokların büyüklüğü ve konumlandırılması, bitişik kamusal alan vb.) Uygun tasarımla birleşen etkinlik noktaları (pazarlar, özdeş kamusal alanlar, aktif sokaklar, vb.) bir yer duygusunun yaratılmasına önemli ölçüde katkıda bulunur, ekonomik faaliyeti, yürünebilirliği ve turizmi teşvik eder.
Kentsel yapıyı tasarlarken, kentsel çevrenin canlılığına katkıda bulunan belirli özellikleri tanımlamak için kent içindeki yerel kentsel morfolojiyi (özellikle tarihi, merkezi bölgeler) analiz etmek yararlı olabilir. Tanımlanan unsurlar kentsel tasarımda tekrarlanabilir (geleneksel tasarım unsurları, sokak gölgelendirme türü vb.).
4.4.1 Tarihin Dahil Edilmesi
Tarihi şehirler en çekici kentsel alanlara sahiptir.
Yerel kentsel doku, kentin geleneksel karakterini korumak için mahalle yapısına yerleştirilebilir. Geleneksel kentsel morfoloji, kamusal alan ağına, kentsel dokuya, sokak peyzajına vb. yansıtılabilir. Sokak boyutları, sokak çevresi, açık kamusal alan tipolojisi ve diğer özellikler analiz edilmeli ve ilgili özellikler yeni kentsel yapıda/gelişimde tekrarlanabilir.
Yapılı çevrenin ve toplulukların canlılığını kolaylaştırmak için belirli bir kentsel yoğunluk derecesi desteklenmelidir. Daha yüksek nüfus yoğunluğu, daha yüksek etkileşim sıklığı anlamına gelir ve bu da kendini ifade etme ve iletişim fırsatlarını artıran rahat ve güvenli bir ortamı teşvik eden kaliteli tasarımla desteklenmelidir. Kapasite geliştirme ve topluluklarla etkileşim, yayılmanın sunduğu düşünülen bazı niteliksel faydaların kompakt mahallelerin tasarımına nasıl dahil edilebileceğini tartışmak için faydalı olabilir.
Konut sakinleri, çok çeşitli kullanıcıların yapılı çevreyle (ekonomik olarak da dahil olmak üzere) etkileşime girmesine olanak sağlamak için bisiklete binme, toplu taşıma / e-taşımacılık ve araç kullanma gibi mevcut ve erişilebilir çok çeşitli ulaşım modlarına sahip olmalıdır.
Bu nedenle, sokak ağı evrensel olarak erişilebilir olmalı ve "eksiksiz sokak" ilkelerini izleyerek çeşitli modlara (bisiklet yolları, kaldırımlar, parkurlar, toplu taşıma altyapısı, vb.
4.6.1 Verimli Toplu Taşıma
Canlı şehir, sosyal ve ekonomik fırsatlara eşit erişimi teşvik eden ve iş, konut, hizmet (ev-iş-hizmet üçgeni boyunca yönlendirilen) ve olanakların toplu taşıma merkezleri etrafında kümelenmesini kolaylaştırarak çok sayıda ekonomik fayda sağlayan verimli toplu taşımayı sağlamalıdır. Buna ek olarak, toplu taşıma uygun fiyatlı ve tüm kullanıcılar için erişilebilir olmalıdır.
Doğal çevre ile bağlantılar, bir toplumun refahına önemli ölçüde katkıda bulunur. Bölgenin doğal kaynaklarının ortaya çıkarılması ve kentsel tasarımla desteklenmesi (açık bir kamusal alan yaratılması, bir nehir kıyısı geliştirilmesi vb. yoluyla) yerel karakteri geliştirecektir. Sakinleri ve turizmi cezbeden hoş manzaralar ve canlı mekanlar yaratmak için doğal varlıklar ortaya çıkarılmalı ve mahalleye entegre edilmelidir.
4.7.1 Yerel Floranın Teşvik Edilmesi
Kentsel bitki örtüsü, yürünebilirliği teşvik ederken, güvenliği ve daha sağlıklı bir ekolojik ortamı sağlarken yapılı çevrenin karakterine ve kalitesine katkıda bulunabilir. Doğa ve yerel türler tarafından sağlanan ekosistem hizmetlerinin tanımlanması, ifade edilmesi ve teşvik edilmesi, kimlik ve karakter, çekici ve konforlu bir çevre, biyoçeşitlilik ve daha keyifli kamusal alanlar oluşturmak için yerel türlerin kullanımını destekler.
Uygulanabilir olduğu durumlarda, bağlama özgü bitki örtüsünün teşvik edilmesi önemlidir. İklim değişikliği yerel bitki örtüsü türlerini etkileyebilse de, bunlar genellikle hem iklim değişikliğiyle ilgili yerel risklerle (sel gibi) mücadelede, hem su arıtma gibi değerli ekosistem hizmetlerini yerine getirmede, hem kültürel önem sağlamada, hem de yerel/tarihi açıdan önemli ürünler yetiştirmede en etkili türler olabilir. Türlere ve bitki örtüsünün zaman içindeki değişimine ilişkin yerel bilgi, bitki örtüsünün alanı yeniden canlandırabileceği ve kimliğini, olumlu algısını ve değerini geri getirebileceği kilit yerlerin belirlenmesine yardımcı olabilir (örneğin, bir botanik bahçesini geliştirmek için ek bitki örtüsü, nehir kıyısının bitki örtüsü yoluyla yeniden canlandırılması, yerel ormanların restorasyonu, vb.)
Çeşitli kullanım alanlarına sahip güvenli ve yürünebilir sokaklar, canlı bir şehrin temel unsurlarıdır. Aktif ve ilgi çekici sokak kenarları, "eksiksiz sokaklar" tasarım yaklaşımıyla birleştiğinde yaya ve bisiklet dostu bir ortam yaratır ve bu da farklı mobilite ihtiyaçlarını karşılarken kent sakinleri için daha iyi güvenlik ve keyifli açık kamusal alanlar sağlar.
'Yaşayan sokak' konsepti, yaya ve bisikletli hareketleri için belirli sokaklara öncelik vermek ve insanların buluşabileceği ve çocukların güvenle oynayabileceği canlı bir sosyal alan yaratmak için kullanılabilir.
Bazı bağlamlarda, aktif sokaklar çevredeki bağlam dikkate alınarak dikkatli bir şekilde tasarlanmalıdır. Gelecekteki yaya akışının potansiyel yoğunluğu ve rahatlığının analizi, uygun faaliyetlere sahip kilit aktif sokakların belirlenmesinde yardımcı olabilir. Kentsel reklamlar, yol tabelaları gibi bazı unsurlar komşu alanlarla uyum içinde tasarlanmalıdır (bu özellikle miras alanlarına yakın alanlar için geçerlidir). Güvenlik ihtiyaçlarının ışıktan hoşlanmayan biyoçeşitlilikle (örneğin güveler ve gece toplayıcıları) dengelenmesi için aydınlatmaya özel önem verilebilir.
4.8.1 Yerel Kimliğin Güçlendirilmesi
Sokaklar, binalar ve bitki örtüsü arasındaki ilişki, uygun bir hareket modelinin desteklemesi gereken olumlu bir yer duygusu yaratılmasına katkıda bulunur. Sokak tasarımı, kent mobilyaları, kamusal sanat vb. gibi faaliyetlerin ve tasarım öğelerinin seçimi yoluyla sokağın yerel karakterini ve bazı durumlarda kültürel kimliğini geliştirebilir. Farklı iklim koşullarına ve çevresel özelliklere hitap eden tasarım çözümleri yerel kimliği ve aidiyet duygusunu güçlendirir (örn. gölgelikler, teraslar, vb.).
Canlı açık kamusal alanlar, herkes için rahat ve güvenli kullanım sağlayacak ve insanları çok çeşitli sivil, fiziksel, sosyal ve diğer faaliyetlere katılmaya teşvik edecek şekilde tasarlanmalıdır. Kamusal alan tasarımı, tüm insanlar için erişilebilirlik ve çekici bir ortam sağlamalı, nesiller arası ve kültürler arası sosyal karışımı temin etmeli ve çocukları alanın aktif kullanıcıları olarak kabul etmelidir. Bu da her bir kullanıcı grubuna uygun çeşitli aktivitelerin yaratılması anlamına gelmektedir. Project for Public Spaces'e göre mekanlar, sosyal bağlantılar yaratmak üzere tasarlanmış en az 10 aktivite (tüketimle sınırlı olmayan) içerdiklerinde özellikle canlıdır (The Power of 10). Bu ilke ölçeklendirilerek daha geniş bir alana (örneğin mahalleye) uygulanabilir ve sakinleri çeken en az 10 mekana sahip olunabilir.
Farklı faaliyetler, bölge sakinlerinin çevrelerinin ve toplumlarının belirli özellikleri ve kimliği hakkında düşünmeye teşvik edildikleri katılımcı yer oluşturma oturumları sırasında tanımlanabilir. Onların düşünceleri ve fikirleri, yerel bir dönüm noktası ve açık kamusal alan için etkileşimli bir unsur haline gelebilecek topluluk duvar resmi için kullanılabilir.
4.9.1 Yerel Kimliğin Güçlendirilmesi
Yerel kimliği geliştirmek için, insanlar ve yer arasında güçlü bir ilişki oluşturmak amacıyla yerel toplulukların ve yerel mirasın sosyal dinamiklerini ve kültürel özelliklerini dikkate almak gerekir.
Açık kamusal alanlar, kültürel faaliyetler için olanaklar ve yerel bağlamlara ve iklime özgü tasarım unsurları (teraslar, pergolalar, kent mobilyaları, kamusal sanat, vb.)
Bazı bağlamlarda, özellikle yeni planlanmış mahallelerde, mahalle sakinleri kendi özel anlatılarını ve karakterlerini geliştirmeye teşvik edilebilir ve fikirlerini işbirliğine dayalı kamusal sanatın bir örneği olarak hizmet edebilecek bir sokak duvar resminde ortaya koyabilirler.
4.9.2 Yerel Ekonomiyi Canlandırmak İçin Canlılık
Canlı mahalleler, yerel ekonomiye katkıda bulunma potansiyeline sahip açık kamusal alanlar içerir. İnsan ölçeğindeki çevreye uygun küçük işletmeler ve girişimler yerel ekonomiyi destekler ve yerin kimliğine katkıda bulunur. Küçük ticaret noktaları, yürümeyi ve bisiklete binmeyi teşvik eden güvenli ve çekici bir kentsel çevre tarafından desteklenmeli ve teşvik edilmelidir.
Kamusal alan, yerel ekonomiyi harekete geçirmek için çok önemlidir. Bazı bağlamlarda, kamusal alanlar (sokaklar dahil) gayri resmi işletmeler için ayrılmış bir yer içerebilir. Örneğin, kiralanabilecek büfelerin kurulması ya da kaldırımın farklı dokuları ve renkleri kullanılarak sokak satıcılarının yerlerinin belirlenmesi gibi.
Kompakt bir şehirde yaşayanlar, hizmetlere yakınlık, azalan seyahat süreleri ve çeşitli kullanım ve işlevlerle karakterize edilen son derece verimli bir kentsel biçimden yararlanırlar.
Bağlantılı bir şehirde yaşayanlar, yürüme ve bisikletle ulaşılabilir mesafelerdeki verimli sokak ağlarından yararlanırken, daha geniş alanlarla bağlantı kurmak için çok modlu ulaşım sistemlerine erişim sağlarlar.
Kapsayıcı bir kentin sakinleri kentte eşit haklara sahiptir; hizmetlere, istihdama, açık kamusal alanlara, toplu taşımaya ve kentin sağladığı diğer fırsatlara erişebilirler.
Dirençli kentin tüm sakinleri kentsel sistemlerdeki anlık ve kronik streslere karşı korunur ve zorluklara karşı hazırlıklı olur. Dirençli kent olası krizlere karşı koymaya yardımcı olacak kentsel sistemlerin işleyişini sürdürür.